BELEDİYE ZABITASININ ATAMA ŞARTLARINDA SON DURUM

ZABITA MEMURLUĞUNA ATANMA ŞARTLARI

Her şeyden önce;; 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 51 inci maddesine dayanılarak çıkarılan ve 17.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin 13 ncü maddesine göre; zabıta memurluğuna atanmak için 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) fıkrasında belirtilen genel şartların yanı sıra;

a) En az lise veya dengi okul mezunu olmak,

b) Tartılma ve ölçülme aç karnına, soyunuk ve çıplak ayakla olmak kaydıyla erkeklerde en az 1.67 m, kadınlarda en az 1.60 m boyunda olmak ve boyun 1 m den fazla olan kısmı ile kilosu arasında (+,-) 10 kg. dan fazla fark olmamak,( Danıştay Onikinci Dairesinin 20/01/2009 tarihli ve E: 2008/5911 sayılı Kararı ile durdurulmuştur Adı geçen karar ise en son olarak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunda İDDK İtiraz No:2009/331 ile yapılan itiraz edilmiş ve talep reddedilmiştir)

c) Sınavın yapıldığı tarihte 25 yaşını doldurmamış olmak şartları aranır. ( Danıştay Onikinci Dairesinin 20/01/2009 tarihli ve E: 2008/5911 sayılı Kararı ile durdurulmuştur. Adı geçen karar ise en son olarak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunda İDDK İtiraz No:2009/331 ile yapılan itiraz edilmiş ve talep reddedilmiştir.)

Öte yandan; 23.07.1965 tarih ve 12056 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun devlet memurluğuna atanmayla ilgili genel ve özel şartlar başlığını taşıyan 48 nci maddesinde; Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır.

A) Genel şartlar:

1. Türk Vatandaşı olmak,

2. Bu Kanunun 40 ncı maddesindeki yaş şartlarını taşımak,

3. Bu Kanunun 41 nci maddesindeki öğrenim şartlarını taşımak,

4. Kamu haklarından mahrum bulunmamak,

5. Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak.

6. Askerlik durumu itibariyle;

a) Askerlikle ilgisi bulunmamak,

b) Askerlik çağına gelmemiş bulunmak,

c) Askerlik çağına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak,

7. 53 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydı ile görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunmamak.

B) Özel şartlar:

1. Hizmet göreceği sınıf için 36 ve 41 nci maddelerde belirtilen öğretim ve eğitim kurumlarının birinden diploma almış olmak,

2. Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak.

ATAMAYLA İLGİLİ SON DANIŞTAY KARARI
Diğer yandan; Danıştay, açılan dava sonucunda, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 51 inci maddesine dayanılarak çıkarılan ve 17.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin Zabıta Memurluğuna Atanma şartlarının 13. maddesinin b ve c bentleri ile “Yazılı ve Sözlü Sınav” başlıklı 14. maddesinin 1”den 9 kadar olan maddeleriyle ilgili yürütmeyi durdurma kararı aldı. Danıştay Onikinci Dairesi’nin 20/01/2009 tarih ve E:2008/5911 sayılı kararı ile Zabıta Yönetmeliği’nde yapılacak yeni bir düzenlemeye kadar mevcut yönetmeliğin atanma şartlarının 13. maddesinin b ve c bentleri ile “Yazılı ve Sözlü Sınav” başlıklı 14. maddesinin 1”den 9 kadar olan maddelerinin yürütmesinin durdurulmasının kararı verilerek, bu tarihten sonra yapılacak alımların bu yürütme durdurma kararına göre yapılması gündeme gelmiş oldu. . Adı geçen karar ise en son olarak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunda İDDK İtiraz No:2009/331 ile yapılan itiraz edilmiş ve talep reddedilmiştir.

Buna göre; İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü’nün 09.03.2009 tarih ve B.05.0.MAH.0.08.01.00/900-6380 sayılı Belediye Zabıta Yönetmeliği konulu yazısında aynen;‘’….11/04/2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliğinin “ Zabıta memurluğuna atanma şartları” başlıklı 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan; “Tartılma ve ölçülme aç karnına, soyunuk ve çıplak ayakla olmak kaydıyla erkeklerde en az 1.67 m, kadınlarda en az 1.60 m boyunda olmak ve boyun 1 m den fazla olan kısmı ile kilosu arasında (+,-) 10 kg. dan fazla fark olmamak,,” hükmü ile (c) bendinde yer alan; “Sınavın yapıldığı tarihte 25 yaşını doldurmamış olmak,” hükmü ile “Yazılı ve sözlü sınav” başlıklı 14. maddesinin yürütülmesi Danıştay Onikinci Dairesinin 20/01/2009 tarihli ve E: 2008/5911 sayılı Kararı ile durdurulmuştur….’’ denilmiştir. . Adı geçen karar ise en son olarak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunda İDDK İtiraz No:2009/331 ile yapılan itiraz edilmiş ve talep reddedilmiştir.

Diğer yandan; Danıştay Beşinci Dairesi’nin Karar No:1998 /2632 karar ve Esas No :1995 /3931 sayı ve 11/11/1998 tarihli(….. tarihinde Zabıta Memurluğuna atanan) davacının, gerek soruşturma raporunun düzenlendiği … tarihinde, gerekse dava konusu işlemin tesis edildiği… tarihinde, henüz Açıköğretim Fakültesi Öğrencisi statüsünde olması nedeniyle “1111 sayılı Yasanın 35/C. maddesi gereğince askerlik hizmeti ertelenmiş kişi” durumunda olduğu anlaşıldığından, adı geçenin, zabıta memurluğu görevi için gerekli olan niteliğe sahip olduğu ve 657 sayılı yasada yer alan genel şarta aykırı olarak getirilen yönetmelik hükmündeki şartı taşımadığı gerekçesiyle davacı hakkında tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı bildirilmiştir.

Ayrıca; Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu’nun Karar No: 1998 /580 karar ve Esas No : 1998 /581 sayı ve 20/11/1998 zabıta müdürlüğünde zabıta memuru olarak görev yapan davacının zabıta personel yönetmeliğinin 16. maddesindeki şarta uyulmadan 30 yaşını aştıktan sonra zabıta memurluğuna atanması işleminin yasal dayanağı bulunmadığından davalı idarece bu işlemin geri alınarak adı geçenin memur olarak atanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı hakkında kararı bulunmaktadır.

Nihayet, Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu’nun Karar No: 1998 / 580 karar ve Esas No : 1998/ 581 sayı ve 20/11/1998 tarihli zabıta müdürlüğünde zabıta memuru olarak görev yapan davacının zabıta personel yönetmeliğinin 16. maddesindeki şarta uyulmadan 30 yaşını aştıktan sonra zabıta memurluğuna atanması işleminin yasal dayanağı bulunmadığından davalı idarece bu işlemin geri alınarak adı geçenin memur olarak atanmasında hukuka aykırılık bulunmadığıbildirilmiştir.

YAZILI VE SÖZLÜ SINAV
Zabıta hakkında; 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 51 inci maddesine dayanılarak çıkarılan ve 17.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin 14 ncü maddesine göre; ilk defa zabıta memurluğu kadrolarına atanacakların Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından yapılacak Kamu Personel Seçme Sınavı (KPSS)’na girmeleri ve sınav komisyonunca belirlenecek taban puanı almaları şarttır. (Danıştay Onikinci Dairesinin 20/01/2009 tarihli ve E: 2008/5911 sayılı Kararı ile durdurulmuştur. Adı geçen karar ise en son olarak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunda İDDK İtiraz No:2009/331 ile yapılan itiraz edilmiş ve talep reddedilmiştir.)

Bu sınava giren adaylardan zabıta memuru olarak atanmak isteyenler; belediyenin kadro sayısı ile aranan nitelikleri belirterek açtığı ve kendi internet sitesi ile İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü’nün resmi internet sitesinde, Türkiye genelinde yayın yapan gazetelerin en az birinde ve bir mahalli gazetede ilan ettiği zabıta memurluğu sınavına başvururlar.

Öte yandan;İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü ’nün Belediye Zabıta Yönetmeliği konulu belediyelere gönderilen genelgesinde Danıştay Onikinci Dairesinin 25/12/2009 tarihli ve E:2009/1044, K:2009/7500 sayılı kararı ile; aynen;

“……..Danıştay Onikinci Dairesinin 25/12/2009 tarihli ve E:2009/1044, K:2009/7500 sayılı kararı ile; 11/04/2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 14 üncü maddesinin 2 nci fıkrasında yer alan “başvuranlar arasından en yüksek puana sahip adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının üç katı aday belirlenerek sözlü sınava çağırılır” ibaresi ile aynı maddenin 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 9 uncu fıkraları ile madde başlığında geçen “ve sözlü” ibaresinin iptaline karar verilmiştir. Adı geçen karar ise en son olarak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunda İDDK İtiraz No:2009/744 ile yapılan itiraz edilmiş ve talep reddedilmiştir.)….…… ‘’ denilmiştir.

Böylece; 11/04/2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 14 üncü maddesinin iptal eden kısımları koyu olarak işaretlenmiştir.Buna göre;

‘’……Yazılı ve sözlü sınav

MADDE 14 – (1) İlk defa zabıta memurluğu kadrolarına atanacakların Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından yapılacak Kamu Personel Seçme Sınavı (KPSS)’na girmeleri ve sınav komisyonunca belirlenecek taban puanı almaları şarttır.

(2) Bu sınava giren adaylardan zabıta memuru olarak atanmak isteyenler; belediyenin kadro sayısı ile aranan nitelikleri belirterek açtığı ve kendi internet sitesi ile İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün resmi internet sitesinde, Türkiye genelinde yayın yapan gazetelerin en az birinde ve bir mahalli gazetede ilan ettiği zabıta memurluğu sınavına başvururlar. Başvuranlar arasından en yüksek puana sahip adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının üç katı aday belirlenerek sözlü sınava çağrılır.

(3) Sözlü sınav, sözlü sınav komisyonunca yapılır. Sözlü sınav komisyonu bir başkan ile en az iki üyeden oluşur. Komisyonun başkan ve üyeleri belediye başkanınca belirlenir. Komisyon üyelerinden en az birinin zabıta biriminden olması şarttır.

(4) Sözlü sınav mülakat şeklinde yapılır. Sınavın yeri, başlama gün ve saati, adaylara yazılı olarak duyurulur. Adayların bu sınava alınmaları alfabetik soyadı sırasına göre olur. Sözlü sınavda değerlendirme, komisyon başkan ve üyelerinin 100 üzerinden ayrı ayrı takdir edecekleri notlar toplamının ortalaması alınarak yapılır. Sözlü sınavda başarılı olabilmek için 100 üzerinden en az 70 puan almak gerekir.

(5) Sözlü sınav komisyonu, sınava giren adayları mesleki konularda uygulamalı olmak üzere, bu Yönetmelikte atanma için öngörülen genel ve özel şartlara sahip olup olmadıkları açısından değerlendirir.

(6) Başarı notu, sözlü sınavda alınan not ile KPSS notun ortalamasıdır. Sözlü Sınav Komisyonu, sınav sonuçlarını iki sınavın ortalamasına göre en yüksek not alandan başlayarak sıralandırmak suretiyle bir liste haline getirip imzalar.

(7) Sınav ilanında belirtilen kadro sayısı kadar aday, komisyonca belirlenen sözlü sınav sonunda belirlenen başarı notu sıralamasına göre sınavın bitiş tarihini takip eden iki gün içinde, liste halinde belediyesinde ilan edilir. Ayrıca sınav sonuçları kazanan adaylara yazılı olarak tebliğ edilir. Bu tebligatta sınavı kazanmış olanların atanması için gerekli belgeler ve işlemler ile bunların belediyeye teslimi için tanınan süre belirtilir.

(8) Ayrıca sınav ilanında belirtilen kadro sayısının yarısı kadar yedek başarı listesi ilan edilir. Sınavı kazanan adaylardan süresi içinde ilgili belediyesine başvurmayanların yerine birinci yedekten başlayarak yedek başarı listesindeki sıraya göre adaylar çağrılır. Açıklanan yedek başarı listesi bir sonraki sınava kadar geçerlidir.

(9) Sınavı kazananlar, belediye başkanının onayı ile zabıta memuru olarak göreve atanır ve bunların bilgileri Devlet Personel Başkanlığına bildirilir…..’’şeklindedir

D.ATAMA SIRASINDA İSTENECEK BELGELER

Ayrıca; 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 51 inci maddesine dayanılarak çıkarılan ve 17.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin 15 nci maddesine göre; ilk defa zabıta memurluğu kadrolarına atanacaklardan;

a) Nüfus cüzdanı veya ilgili Kurumca onaylı sureti,

b) Diploma veya ilgili Kurumca onaylı sureti,

c) Sabıka kaydı olmadığına dair beyan,

ç) Askerlikle ilişiği olmadığına dair beyan,

d) Görevini devamlı olarak yapmaya engel bir durumu olmadığına dair beyan istenir.

Bu konuya örnek olmak üzere; İçişleri Bakanlığı I. Hukuk Müşavirliği’nin 29.06.2007 tarih ve 7780 sayılı Memur atanması (Askerlik şartı) (Söke Belediyesine zabıta memuru olarak atanmanın) aylığın memurlara hizmetlerinin karşılığında bir kadroya dayanılarak ödeneceği hakkındaki görüşünde aynen;

Aynı şekilde; Danıştay Onikinci Dairesi’nin Karar No: 1998/ 2571 karar ve Esas No : 1996 /1891 sayı ve 27/10/1998 tarihli Büyükşehir Belediyesinde aday zabıta memuru olarak görev yapan davacının, Hazırlayıcı Eğitim sonunda yapılan sınavda başarılı olamadığından bahisle 657 sayılı Yasanın 56.maddesi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin işlemin iptali ve görevine son verildiği tarihten başlayarak yeniden göreve başlatılacağı tarihe kadar geçen süredeki özlük hakları ile fazla mesai ücreti de dahil, tüm parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve aday memurların yetiştirilmesine ilişkin genel yönetmeliğin 18.ve 19.maddelerinde öngörülen kurallara aykırı olarak gerçekleştirilen temel eğitim programı veya hazırlayıcı eğitim programı sonunda yapılan sınavlarda başarısız sayılan ilgilinin görevine son verilmeyeceği hk. kararı vardır.

E. ADAYLIK

1. Adaylığa Kabul Edilme

Devlet memurları hakkında 23.07.1965 tarih ve 12056 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 54 ncü maddesinde belirtildiği şekilde; sınavlarda başarılı olanlardan Devlet memurluğuna girmek isteyenler başarı listesindeki sıraya ve 47 nci maddeye göre ilan edilen kadro sayısı kadar,kurumlarınca memur adayı olarak atanırlar. Aday olarak atanmış Devlet memurunun adaylık süresi bir yıldan az iki yıldan çok olamaz ve bu süre içinde aday memurun başka kurumlara nakli yapılamaz.

2. Adayların Yetiştirilmesi

Aynı şekilde; 23.07.1965 tarih ve 12056 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 55 nci maddesinde; aday olarak atanan memurların önce bütün memurların ortak vasıfları ile ilgili temel eğitime, bilahere sınıfları ile ilgili hazırlayıcı eğitime ve staja tabi tutulmaları ve Devlet memuru olarak atanabilmeleri için başarılı olmaları şarttır. Temel eğitim ile hazırlayıcı eğitim aynı kurumda yapılır. Eğitim süreleri, programları, değerlendirme esasları ve hangi kurumların sorumluluğunda yapılacağı ve diğer hususlar Başbakanlıkça hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.

3. Adaylık Devresi İçinde Göreve Son Verme

Diğer yandan, 23.07.1965 tarih ve 12056 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 56 ncı maddesinde belirtildiği şekilde; adaylık süresi içinde temel ve hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin her birinde başarısız olanlarla adaylık süresi içinde hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumları, göreve devamsızlıkları tespit edilenlerin sicil amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişkileri kesilir. İlişkileri kesilenler ilgili kurumlarca derhal Devlet Personel Başkanlığına bildirilir.

4. Adaylık Süresi Sonunda Başarısızlık

Daha sonra, 23.07.1965 tarih ve 12056 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 57 nci maddesinde; adaylardan en geç iki yıl içinde Devlet memuru olabilmeleri için olumlu sicil alamayanların sicil amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişikleri kesilir. İlişkileri kesilenler ilgili kurumlarca derhal Devlet Personel Başkanlığına bildirilir. Adaylık devresi içinde veya sonunda, 56 ncı ve bu madde hükümlerine göre ilişikleri kesilenler (sağlık nedenleri hariç) 3 yıl süre ile Devlet memurluğuna alınmazlar.

5. İşe Başlamama Halinde Yapılacak İşlem

23.07.1965 tarih ve 12056 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 63 ncü maddesinde belirtildiği şekilde; bir göreve ilk defa veya yeniden atananlardan belge ile ispatı mümkün zorlayıcı sebepler olmaksızın 62 nci maddedeki süre içinde işe başlamayanların atanmaları iptal edilir ve bunlar 1 yıl süreyle Devlet memuru olarak istihdam edilemezler. Bunların belge ile ispatı mümkün zorlayıcı sebepler nedeniyle göreve başlamama hali iki ayı aştığı takdirde atama işlemi atamaya yetkili makamlarca iptal edilir. Başka yerdeki bir göreve atananlardan 62 nci maddedeki süre içinde hareket ederek belli yol süresi sonunda yeni görevlerine başlamayanlara, eski görevlerinden ayrılış ve yeni görevlerine başlayış tarihleri arasında aylık verilmemek şartı ile 10 günlük bir süre daha verilebilir. Belge ile ispatı mümkün zorlayıcı sebepler olmaksızın bu süre sonunda da yeni görevlerinde işe başlamayanlar memuriyetten çekilmiş sayılırlar.

6.Çekilme

Neticede; 23.07.1965 tarih ve 12056 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 94 ncü maddesinde belirtildiği şekilde; Devlet memuru bağlı olduğu kuruma yazılı olarak müracaat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunabilir. Mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır.Çekilmek istiyen memur yerine atanan kimsenin gelmesine veya çekilme isteğinin kabulüne kadar görevine devam eder. Yerine atanan kimse bir aya kadar gelmediği veya yerine bir vekil atanmadığı takdirde, üstüne haber vererek görevini bırakabilir.Olağanüstü mazeretle çekilenler, üstüne haber vermek şartiyle bir ay kaydına tabi değildirler

F. GÖREVLENDİRMELER

1. Başka Memurluklardan Naklen Geçiş

En başta da belirtildiği gibi; 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 51 inci maddesine dayanılarak çıkarılan ve 17.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin 16 ncı maddesinde belirtildiği şekilde; herhangi bir resmi kuruluştan veya belediyenin diğer hizmet birimlerinde asil memur iken, belediye zabıta memurluğuna geçmek isteyenler; 30 yaşını aşmamaları, 13 üncü maddedeki yaş dışındaki diğer şartları taşımaları ve 14 üncü maddede öngörülen sınavda başarılı olmaları kaydıyla, 657 sayılı Kanuna ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine uyularak zabıta memurluğuna atanabilir.

Bu konuda verilmiş yargı kararına örnek ise; Danıştay Beşinci Dairesi’nin Karar No: 2004 /3401 karar ve Esas No : 2003 /4726 sayı ve 30/09/2004 tarihli Belediye Başkanlığı”nda Zabıta Memuru olarak görev yapmakta iken, ?-… Belediye Başkanlığı emrine naklen atanmasına muvafakat verilen, ancak … Belediye Başkanlığı”nca Zabıta Memuru kadrosuna ataması yapılmayan davacının, eski kurumu olan … Belediye Başkanlığı”nda Zabıta Memurluğu görevine başlatılması ve naklen atanmasına muvafakat verilen davacının, atama işleminin gerçekleşmemesi üzerine eski görevine iade edilmesi gerekirken, açıkta bırakılması sonucunu doğuracak biçimde işlem tesisinde hukuka uyarlık bulunmadığı hk.<kararı verilmiştir.

2. Geçici Görevlendirme

Zabıta hakkında; 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 51 inci maddesine dayanılarak çıkarılan ve 17.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin 41 nci maddesinde gösterildiği şekilde; zorunlu hallerde, belediye memurlarından ihtiyacı karşılayacak sayıda personel zabıta biriminin sadece büro hizmetlerinde geçici olarak görevlendirilebilir.Geçici görev süresi bir yıl içinde altı ayı geçemez.

Yargı yönünde verilen kararda; Danıştay Beşinci Dairesi’nin Karar No: 1983 /3964 karar ve Esas No : 1981 /2048 sayı ve11/05/1983 tarihli Zabıta memuru olan davacının maaşının 6.derecenin 8.kademesinden 12.derecenin 3. kademesine indiril mesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır. devlet memurları kanununa göre kadrosuz ve sözleşmeli olarak geçen sürelerin memurların terfilerinde değerlendirilemeyeceği hk.<kararında aynen;

‘’….Dava, Zabıta memuru olan davacının maaşının 6.derecenin 8.kademesinden12.derecenin 3.kademesine indirilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre kadrosuz ve sözleşmeli olarak geçen sürelerin memurların intibakında değerlendirilmesi mümkün olmadığı halde ilgilinin İçişleri Bakanlığınca tasdik edilmemiş olan bir kadroda 16.2.1979 – 27.4.1981 tarihleri arasında geçen süre ile 1.7.1972 – 22.3.1977 tarihleri arasında sözleşmeli olarak geçen süresi sehven Belediye değerlendirilerek 6.derecenin 8.kademesine intibak ettirildiği bilahare Çevre Belediyelerinin personel ile birlikte İstanbul Belediyesine bağlanması üzerine davacının devralınan şahsi dosyasının İstanbul Belediye Başkanlığınca incelenmesi esnasında bu durumun anlaşılması üzerine adıgeçenin sözleşmeli ve kadrosuz olarak çalıştığı süreler değerlendirilmeyerek 6.derecenin 8.kademesinden 12.derecenin 3.kademesine indirildiği dava dosyasının incelenmesinden anlaşılmakta olup; idarelerin hatalı işlemlerini her zaman geri alabileceği bilinen bir idare hukuku kuralı olduğu cihetle davalı idarece yapılan yanlışlık düzeltilerek davacının 12.derecenin 3.kademesine indirilmesinde mevzuata aykırılık yoktur.

Açıklanan nedenlerle, yasal dayanaktan yoksun davanın reddine karar verildi. BŞ/ZK….’’ denilmiştir.

3. Belediye Zabıta Görevlilerine Başka Hizmet Verilmesi

Yasal olarak; 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 51 inci maddesine dayanılarak çıkarılan ve 17.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin 42 nci maddesinde ki düzenlemeye göre; belediye zabıta görevlilerine zabıta hizmetleri dışında bir görev verilemez.Ancak, olağanüstü hallerde mülki amir veya belediye başkanının emri ile geçici olarak hizmetin gerektirdiği başka görevler de verilebilir.

Belediye zabıta memurları, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri ile Belediye Zabıta Yönetmeliğinde kendilerine tanınan hak, görev ve yetkilere sahiptirler.Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin ilgili maddesi uyarınca zabıta memurlarına, zabıta hizmetleri dışında bir görev verilemez. Ayrıca bu konu ile ilgili olarak Danıştay 5. Dairesinin 06.06.1988 Gün ve E:1987/448,K:1988/1817 sayılı kararında “…Belediyesinde zabıta memuru kadrosunda bulunan davacının, belediye başkanınca kadrosu üzerinde kalmak şartıyla temizlik memuru olarak çalıştırılması sonucu …idare mahkemesine açtığı davada mahkemece davasının reddedilmesi üzerine konunun incelenmesi sonucunda 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin ilgili maddesi gereğince temyiz talebinin kabulüne…” şeklinde hükme varılmıştır. Bu nedenlerle yukarıda sayılan mevzuat hükümleri ile Yargı kararı gereğince zabıta memurlarına zabıta hizmetleri haricinde görev verilmesi mümkün değildir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 11’inci maddesi uyarınca devlet memurları; kanun, tüzük ve yönetmeliklerde belirtilen esaslara uymak ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar. Kamu hizmetlerinde herhangi bir sıfat ve suretle çalışmakta olan kimse, üstünden aldığı emri, yönetmelik, tüzük, kanun veya Anayasa hükümlerine aykırı görürse, yerine getirmez ve bu aykırılığı o emri verene bildirir. Ancak, üstü emrinde ısrar eder ve bu emrini yazı ile yenilerse, emir yerine getirilir; bu halde emri yerine getiren sorumlu olmaz. Konusu suç teşkil eden kanunsuz emir, hiçbir surette yerine getirilmez; yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz. Bu nedenle verilen emirlerin bu çerçevede değerlendirilmesi gerekir. Zabıtaya amirlerince verilen diğer görevlerde bu doğrultuda uygulanacaktır.

Diğer yandan; Danıştay Beşinci Dairesi’nin Karar No: 2004 /518 karar ve Esas No:2000 /6165 sayı ve 18/02/2004 tarihli genel idare hizmetleri sınıfında zabıta memuru olarak görev yapan davacının yardımcı hizmetler sınıfında itfaiye eri olarak görevlendirilmesinin anılan hükme aykırı olduğu ve 657 sayılı yasanın 45. maddesi uyarınca, hiçbir memurun sınıfının dışında bir görevde çalıştırılamayacağı hk.< kararı bulunmaktadır.

Aynı şekilde; Danıştay Beşinci Dairesi’nin Karar No: 1985 / 2664 karar ve Esas No: 1985 /1292 sayı ve 18/12/1985 tarihli belediye zabıta personel yönetmeliğinin 62. maddesi ile belediye zabıta memurlarına, zabıta hizmetleri dışında bir görev yüklenemeyeceği yolun da özel hüküm getirildiğinden, bu yönetmeliğe aykırı olarak otobüs biletçiliğinde görevlendirilen davacının bu göreve devam etmemesi nedeniyle görevden çekilmiş sayılamayacağı hk. < karar verilmiştir.

4. Başka Bir Belediyede Görev Alma

Benzer şekilde; 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 51 inci maddesine dayanılarak çıkarılan ve 17.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin 43 nci maddesinde belirtildiği şekilde; bir belediyede görevli zabıta amir ve memuru, atamaya yetkili amirin muvafakati ve memurun kabul etmesi ile 15/1/1974 tarihli 7/7753 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan ve 31.01.1974 tarih ve 14785 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Devlet Memurları Geçici Süreli Görevlendirme Yönetmeliği’nde belirtilen ilkelere uyulması şartıyla başka bir belediyede geçici olarakgörevlendirilebilir.

Ayrıca; 31.01.1974 tarih ve 14785 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Devlet Memurları Geçici Süreli Görevlendirme Yönetmeliği 1 nci maddesine göre; 657 sayılı Kanuna 1327 sayılı Kanunla eklenen ek l ve 8 sayılı Kanun hükmünde kararname ile değiştirilen ek 2. maddelerde öngörülen “Geçici Süreli Görevlendirme” ile ilgili hususlarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanır. Devlet Memurları, 13/12/1960 tarihli ve 160 sayılı Kanunun 4. maddesinde belirtilen kurumlarda geçici süreli olarak görevlendirilebilir.

Diğer yandan, 31.01.1974 tarih ve 14785 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Devlet Memurları Geçici Süreli Görevlendirme Yönetmeliği’nde belirtilen ilkelere uyulması şartıyla geçici süreli görevlendirme hallerine baktığımızda; 7 ve daha yukarı bir dereceden göreve ilişkin boş bir kadronun bulunması, kurum içinden bu görevi yürütecek elemanın kısa sürede sağlanamaması ve görevin, yetenekli ve iyi yetişmiş personele ihtiyaç gösteren işlerden olması, hallerde geçici süreli görevlendirme mümkündür. Geçici süreli olarak görevlendirilecek personele ilişkin şartlara baktığımızda memurun ; görevin gerektirdiği şartlara sahip olması ve yapılacak işin mesleği ile ilgili bulunması, bu görevde çalışmayı kabul etmesi ve çalıştığı kurumdaki kadronun 7 ve daha yukarı derecelerde olması, hallerinde geçici olarak görevlendirilebilir. Kurum 3. maddede sayılan şartların var olması halinde; geçici süreli olarak görevlendirilecek elemanları sağlamak amacıyla durumu, Resmi Gazete ile duyurur.

Ayrıca; 31.01.1974 tarih ve 14785 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Devlet Memurları Geçici Süreli Görevlendirme Yönetmeliği’nde belirtilen ilkelere uyulması şartıyla geçici süreli görevlendirme, Devlet Personel Dairesinin uygun görüşü üzerine, ilgili bakanlıklar ile Maliye Bakanlığınca birlikte kararlaştırılır. Geçici süreli olarak görevlendirilen memurun asıl kadrosu ile ilişkisi devam eder. Geçici görevde geçirdiği süre asıl kadrosunda dikkate alınır. Bu işlemler memurun asıl kurumunca yürütülür. Geçici süreli olarak görevlendirilen memur, görevlendirildiği kadronun aylığını alır ve bu kadronun diğer malî ve sosyal haklarından yararlandırılır. Geçici süreli olarak görevlendirilen memur asıl sınıf ve mesleğinin ve geçici süreli olarak görevlendirildiği için tabi olduğu yasalara uymakla yükümlüdür. Altı ay ve daha uzun süreyle geçici süreli olarak görevlendirilen memurun sicili gittiği kurumda yaptığı görevin gereğine göre yetkili sicil amirince düzenlenir ve asıl kurumuna bildirilir.Geçici süreyle görevlendirilen memur, emrindeki memurların sicilini, sicil amiri olarak yürürlükteki hükümlere göre düzenler.Geçici süreli olarak görevlendirmede sürenin bitimi ilgili kuruma ve memura bildirilir. Memur asıl görevine döner.Ancak, öngörülen süre bitmeden, atanmadaki usulüne göre eski görevine dönebilir. Şu kadar ki bu halde dahi memur, “Devlet Memurlarının Çekilmelerinde Devir ve Teslim Süreleri Yönetmeliği” ne uymakla yükümlüdür. Geçici süreli görevlendirme 2 yılı geçemez. Geçici süreli olarak görevlendirilen memurun asıl kurumundaki kadrosuna, bir diğer memur geçici süreli olarak görevlendirilemez.

G.GÖNÜLLÜ ZABITA

Bütün bunlardan başka; 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 51 inci maddesine dayanılarak çıkarılan ve 17.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin 49 nci maddesinde gösterildiği şekilde; zabıta teşkilatı kurulmamış olan belediyelerde veya zabıta teşkilatı kurulmuş olmakla beraber zabıta hizmetlerinin desteklenmesine ihtiyaç duyulan yerlerde 9/10/2005 tarihli ve 25981 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İl Özel İdaresi ve Belediye Hizmetlerine Gönüllü Katılım Yönetmeliği hükümlerine göre, gönüllü zabıta teşkilleri kurulması belediyelerce teşvik edilir.

Bilindiği gibi gönüllü; bilgi, beceri ve yeteneğini, her türlü ortak çalışma, imkan ve zamanını ortaya koyarak çalışma alanı konusunda maddi bir kazanç beklemeksizin yerel yönetim hizmetlerine katılan gerçek ve tüzel kişiler ile bünyesindeki gönüllüleri bu hizmetlerde görevlendirecek kamu kuruluşlarını ifade eder.Yürütülmekte olan yerel yönetim reformu çalışmalarında yapılan düzenlemelerde ‘’gönüllü katılım’’ çalışmalarına ilişkin yeni kavramlar ve düzenlemeler yer almıştır.

Bu düzeyde ilk önce, bilindiği gibi; 4.3.2005 tarihli ve 25745 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun il özel idaresi hizmetlerine gönüllü katılım başlıklı 65’nci maddesinde yer almıştır. Aynı şekilde;13/07/2005 tarih ve 25326 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun da belediye hizmetlerine gönüllü katılım başlıklı 77’nci maddesinde yer almıştır. Bunların sonucunda; 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 65 inci ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 77 inci maddelerine dayanılarak ;09.10.2005 Tarih ve 25961 Sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan İl Özel İdaresi ve Belediye Hizmetlerine Gönüllü Katılım Yönetmeliği yürürlüğe girmiştir.

Bütün bunlardan sonra; 4.3.2005 tarihli ve 25745 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun il özel idaresi hizmetlerine gönüllü katılım başlıklı 65’nci maddesinde

‘’… İl özel idaresi sağlık, eğitim, spor, çevre, trafik ve kültür hizmetleriyle yaşlılara, kadın ve çocuklara, özürlülere, yoksul ve düşkünlere yönelik hizmetlerin yapılmasında ilde dayanışma ve katılımı sağlamak, hizmetlerde etkinlik, tasarruf ve verimliliği artırmak amacıyla gönüllü kişilerin katılımına yönelik programlar uygular. Gönüllülerin nitelikleri ve çalıştırılmalarına ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. …’’ denilmiştir.

Aynı şekilde; 13/07/2005 tarih ve 25326 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun da belediye hizmetlerine gönüllü katılım başlıklı 77’nci maddesinde;

‘’… Belediye; sağlık, eğitim, spor, çevre, sosyal hizmet ve yardım, kütüphane, park, trafik ve kültür hizmetleriyle yaşlılara, kadın ve çocuklara, özürlülere, yoksul ve düşkünlere yönelik hizmetlerin yapılmasında beldede dayanışma ve katılımı sağlamak, hizmetlerde etkinlik, tasarruf ve verimliliği artırmak amacıyla gönüllü kişilerin katılımına yönelik programlar uygular.Gönüllülerin nitelikleri ve çalıştırılmalarına ilişkin usûl ve esaslar İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir….’’ denilmiştir.

H. MEMURU ALT GÖREVE ATAMA
Diğer yandan; 657 sayılı Kanun’un değişik 45’inci maddesi uyarınca, bir memurun sınıfının dışında ve derecesinin altında bir derecenin görevinde çalıştırılamayacağı hükmü yer almaktadır. Belediye Kanunu’nun 38’inci maddesi gereğince personeli atamaya yetkili amir belediye başkanıdır. Belediyedeki personel 657 sayılı Kanun’un 76’ncı maddesi gereğince (Değişik: 30/5/1974 – KHK/12; Aynen kabul: 15/5/1975 – 1897/1 md.) Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68’inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler. Memurlar istekleri ile, kurumlarında kazanılmış hak derecelerinin en çok üç derece altında aynı veya başka yerlerdeki kadrolara atanabilirler. Aşağı dereceye atananların 68’inci maddede yazılı süre kaydı aranmaksızın eski derecelerine tekrar atanmaları mümkündür.Kazanılmış hak derecelerinden aşağı derecelere atananların aylık derece ve kademeleri genel hükümlere göre tespit edilmekle beraber, atandıkları bu derecelerde geçirdikleri süreler (kesenek ve karşılık farklarının kendileri tarafından her ay T.C. Emekli Sandığına gönderilmesini kabul etmeleri şartıyla) emeklilik yönünden eski derecelerinde değerlendirilir….’’ hükmünü taşımaktadır. Böylece; memurların 68/b maddesi gereğince daha üst görevlere atanması imkan dahilinde olmasına rağmen, memur isteği dışında kazanılmış hak derecelerinin altında atanamaz.

Bu doğrultuda verilen bir Danıştay kararına baktığımızda; şef kadrosundan alınarak memur kadrosuna yapılan naklen atama işleminde hukuka uygunluk bulunmadığına dair Danıştay Beşinci Dairesi’nin Esas No: 2003/3828 ve Karar No: 2006/1738 sayı ve 3.4.2006 günlü Kararı bulunmaktadır.

Yukarıda adı geçen karardan da anlaşılacağı üzere, memurun mesnetsiz olarak bir alt göreve atanması hukuka uygun bir davranış biçimi olarak Danıştay tarafından kabul edilmemektedir.

1. Memurun Görevine Son Verme ile İlgili Danıştay Kararları

Memurların çeşitli hallerde görevine son verilip verilemeyeceği konusu ile ilgili olarak verilmiş olan çeşitli Danıştay kararları bulunmaktadır. Ertelenmiş bulunan bir mahkumiyet hükmü nedeni ile 657 sayılı Kanunun 48/A-5, 98/b maddeleri uyarınca, devlet memurunun görevine son verilemeyeceği, (Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 15.11.1990 tarih ve E:1990/2, K:1990/2), İhtilasen zimmet suçundan 5 ay 25 gün ağır hapis müebbetten memuriyetten men cezası ile cezalandırılan davacının, bu cezası tecil edilmiş bulunduğundan devlet memurluğuna son verilemeyeceği, (Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunun 29.03.1991 tarih ve E:1991/15, K:1991/8),Adaylık dönemini tamamlayıp asaleti onaylandıktan sonra usulsüz sınav sonucu memuriyete son verilemeyeceği, (Dn. 5.D. 25.10.1990 tarih ve E:1990/3945, K:1990/1955)Memuriyetle bağdaşmayan tutum ve davranışları tespit edilen ve bu eylemleri nedeniyle disiplin cezası verilen davacının, adaylık süresinin dolması beklenmeden görevine son verilmesinde mevzuata aykırılık olmadığı, (Danıştay 5.D. 17.10.1990 gün ve E:1990/3713, K:1990/1812) karar altına alınmıştır. Bunlara benzer nitelikte Danıştay’ın başka kararları da bulunmaktadır.

2. Maaş ve Ücretten Yapılacak İcra Kesintileri
Devlete ve Kişilere Memurlarca Verilen Zararların Nevi ve Miktarlarının Tespiti, Amirlerinin Sorumlulukları, Yapılacak Diğer İşlemler Hakkında Yönetmeliğin 8’inci maddesinin son fıkrasında, “Memurların aylıklarından yapılacak kesinti miktarı, kendilerine ödenecek net aylıkların 1/3 ünden fazla ve 1/4 ünden az olamaz.” denilmektedir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 355’inci maddesi uyarınca, borçlunun maaş ve ücret miktarının en geç bir hafta içinde bildirileceği belirtilmiş ve borç bitinceye kadar icra dairesinin tebligatı gereğince haciz olunan miktarın kesilerek icra dairesine göndermek zorunluluğunun olduğu hükme bağlanmıştır. Maaş ve ücretten yapılan icra kesintilerinin bildirileceği belirtildiğinden sıraya alınması da doğal bir sonuçtur

3. Belediye Başkanlığı Yapan Kişinin Memur Olması
Devlet memurluğuna alınma şartları 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48’inci maddesinde sayılmıştır. Aynı Kanunun 50’nci maddesi gereğince Devlet memuru olmak isteyenlerin, Devlet memurluğu sınavlarına girmeleri ve kazanmaları şarttır. Örneğin önceden Belediye başkanlığı yapmış olmak Devlet memuru olmak için bir hak kazandırmamaktadır. Devlet memuru olmak için, Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik hükümleri gereğince yüksekokul mezunu olarak Kamu Personeli Seçme Sınavlarına (KPSS) girmek gerekmektedir. Bu nedenle sınava girerek onu kazanmadan memur olma imkanı bulunmamaktadır. Bunun bazı istisnaları ise 657 sayılı Kanunda sayılmıştır. Örneğin özel kalem müdürlüğüne atanma bunun bir istisnasıdır.

Dr. Mustafa TAMER

Vali

Kamu Yönetimi Uzmanı

KAYNAKÇA

1. TAMER, Mustafa, Doğal Kaynaklar Mevzuatı, Mustafa Tamer Stratejik Araştırmalar Vakfı Yayınları No:5, İzmir, 2009, 445 sh

2. TAMER, Mustafa, Yerel Yönetimlerde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatları, Mustafa Tamer Stratejik Araştırmalar Vakfı Yayınları No:3,(ISBN:978-605-60614-4-4), Ankara, 2009, 628 sh

3. TAMER, Mustafa, Belediye Zabıtası Mustafa Tamer Stratejik Araştırmalar Vakfı Yayınları No:6, Ankara, 2009, 432 s

4.TAMER, Mustafa, Yerel Yönetimlerde İnsan Kaynakları, Mustafa Tamer Stratejik Araştırmalar Vakfı Yayınları No:4, İkinci Baskı, İzmir, 2010, (ISBN:978-605-60614-4-8) Başsaray Matbaası, 662 sh.

Paylaş

Share on facebook
Share on twitter
Share on google
Share on whatsapp
Share on print
Share on email